Những phong tục truyền thống trong năm mới của người Hà Nội

Hằng năm, cứ mỗi dịp Tết đến xuân về, người Việt nói chung và người Hà Nội nói riêng lại nô nức sắm sửa, mua bán, chuẩn bị cho năm mới đang đến gần kề. Năm mới sắp đến – đó cũng là khi vẻ đẹp của văn hóa truyền thống được người Hà Nội hết mực đề cao, trân trọng. Người dân xứ Tràng An tin rằng mua đào, quất, bày mâm ngủ quả, xông đất, mua muối, lì xì… chính là những phong tục đem lại nhiều điều may mắn, phước lành trong dịp năm cũ qua, năm mới đến.

[bai_lien_quan]

Phong tuc truyen thong 1

Tục trưng đào, quất

Đã từ rất lâu, hoa đào, cây quất đã trở thành biểu tượng riêng cho mùa xuân, cho ngày Tết cổ truyền của dân tộc. Cứ mỗi dịp Tết đến, các gia đình Hà Nội đều không quên sắm cho mình những cành đào, cây quất để trưng trong nhà nhằm tạo nên không khí mùa xuân, đem lại may mắn cho năm mới.

Phong tuc truyen thong 2

Nếu như những cây quất biểu trưng cho sự trù phú, tài lộc, sung túc và may mắn thì những cành đào đẹp tươi, thắm sắc với màu hồng đỏ đặc trưng lại góp phần tạo nên sự tươi vui, rực rỡ của mùa xuân, là biểu tượng của sự sinh sôi, nảy nở và phát triển. Đặc biệt, đối với người Tràng An thì thú chơi hoa đào ngày Tết đã trở thành một nét đẹp truyền thống không thể bỏ lỡ mỗi dịp Tết đến. Cứ vào những ngày giáp Tết, con đường đến vườn đào Nhật Tân lại đông nghịt người qua lại. Ai ai cũng háo hức, nô nức sắm những cành đào, quất ưng ý để mang về bày trong nhà.

Phong tuc truyen thong 3

Tục bày mâm ngũ quả

Bày mâm ngũ quả dâng cúng tổ tiên là một trong những phong tục không thể thiếu của người Việt trong dịp tiễn năm cũ qua, đón năm mới đến. Đây cũng là sự thể hiện sâu sắc tinh thần coi trọng lễ nghĩa của con cháu đối với tổ tiên, ông bà. Vậy nên hằng năm, cứ mỗi dịp Tết đến, người Hà Nội lại chăm chút sửa soạn mâm ngũ quả thật tươm tất để bày lên bàn thờ gia tiên.

Trên mâm ngũ quả thường bày năm loại quả mà tên gọi có ý nghĩa cầu mong đạt được một điều gì đó. Ngũ là năm, biểu hiện cho sự sống, tượng trưng cho Ngũ Hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ hay ngũ vị, ngũ sắc, ngũ tạng… Quả (trái cây) là biểu tượng cho sự sung túc, dồi dào, ra hoa kết trái.

Phong tuc truyen thong 4

Mâm ngũ quả của người miền Bắc nói chung và người Hà Nội nói riêng không thể thiếu quả phật thủ hình bàn tay Phật với ý nghĩa bảo vệ gia đình hoặc quả bưởi với ước mong một năm mới an khang thịnh vượng bởi màu vàng ứng với hành Kim. Ngoài ra, còn có nải chuối xanh tượng trưng cho hành Mộc, biểu hiện ý nghĩa gia đình quây quần, con cháu sum vầy; các loại quả đỏ ứng với hành Hỏa như cam, quýt, hồng; các loại quả trắng như roi, lê tượng trưng cho hành Kim hay các loại quả đen như nho, mận, hồng xiêm… ứng với hành Thủy. Bên cạnh đó, người ta cũng thường trưng thêm các loại quả khác như ớt, đu đủ… để mâm ngũ quả thêm sinh động, đẹp mắt. Một mâm ngũ quả viên mãn, tròn đầy sẽ đem lại sự thuận lợi, may mắn.

Phong tuc truyen thong 5

Tục xông đất

Người Việt thường quan niệm vào ngày mồng một Tết tức ngày đầu tiên của năm mới, nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ, may mắn thì cả năm cũng sẽ tốt lành, mọi sự thuận lợi và vì vậy, tục xông đất đầu năm được người ta tin rằng có ảnh hưởng sâu sắc đến vận mệnh của gia chủ cả năm.

Phong tuc truyen thong 6

Giờ xông đất bắt đầu từ sau thời khắc giao thừa trở đi. Người xông đất cũng được lựa chọn rất kỹ lưỡng, phải có tuổi hợp với chủ nhà và con vật đại diện của năm đó, đồng thời cũng nên là người vui vẻ, hạnh phúc để góp phần đem đến may mắn, sung túc cho gia chủ cả năm. Truyền thống xông đất đầu năm này chính là sự thể hiện sâu sắc khát vọng an khanh, thịnh vượng, hạnh phúc ngàn đời của người Hà Nội mỗi dịp xuân về.

Tục lì xì

Lì xì đầu năm là phong tục văn hóa tốt đẹp của người Việt mỗi dịp Tết Nguyên Đán với mong muốn lấy may và đem lại những điều tốt đẹp trong năm mới. Theo tục lệ từ xa xưa của dân tộc, vào những ngày đầu năm, khi mọi người đến nhà người thân của mình thăm hỏi, chúc Tết thường lì xì cho trẻ em và mừng tuổi cho các cụ già.

Phong tuc truyen thong 7

Lì xì là những phong bao màu đỏ bên trong chút tiền gọi là tiền may mắn, lấy hên với ý nghĩa mong muốn trẻ em hay ăn chóng lớn, ông bà sống bách niên giai lão…

Phong tuc truyen thong 8

Tục xin chữ, xin câu đối

“Mỗi năm hoa đào nở/ Lại thấy ông đồ già/ Bày mực tàu giấy đỏ/ Bên phố đông người qua” (Ông đồ – Vũ Đình Liên). Những câu thơ muôn đời trong tâm thức của người Việt đã ghi dấu phong tục truyền thống xin chữ, xin câu đối hằng năm đầy ý nghĩa. Cứ mùng 2 Tết trở đi, người dân Hà Thành lại nô nức kéo nhau đến nhà các cụ cao niên, chùa hoặc Văn Miếu để xin chữ cầu mong cho một năm mới thành công, như ý. Những nét chữ uyển chuyển như rồng bay phượng múa vừa thể hiện ý nghĩa tinh thần lại vừa tô điểm cho không khí xuân thêm phần trang trọng.

Phong tuc truyen thong 9

Phong tuc truyen thong 10

Tục đi chùa hái lộc

Vào đêm giao thừa sau khi đã cúng sang canh hay vào sáng sớm mùng 1 Tết, các gia đình thường dành thời gian cùng nhau đi chùa cầu mong cho năm mới khỏe mạnh, phát tài, phát lộc. Sau đó, người ta sẽ hái một cành lá sum suê, tươi tốt, có đủ lá non, lá già, hoa và quả non (thường là mía, hoa hải đường, cành phất lộc) đem về cắm trên bàn thờ với mong muốn đem lại những điều tốt đẹp, may mắn cho năm mới. Đây là một hoạt động tâm linh không thể thiếu trong dịp Tết của người Hà Nội.

Phong tuc truyen thong 11

Tục mua muối đầu năm

Câu nói “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” chắc hẳn đã quá quen thuộc với mỗi người dân đất Việt. Theo tục lệ từ ngàn đời xưa, muối mặn có thể giúp trừ tà, đem lại may mắn, tượng trưng cho tình cảm bền chặt, keo sơn. Vì vậy, vào dịp đầu năm, các gia đình thường mua một bát muối có ngọn với mong muốn năm mới an lành, thịnh vượng; mọi người trong nhà hòa hợp, gắn bó.

Phong tuc truyen thong 12

Những phong tục truyền thống như mua muối, trưng đào, quất, xông đất, lì xì, hái lộc đầu năm hay bày mâm ngũ quả… đã đi sâu vào trong tiềm thức ngày Tết của người Việt nói chung và người Hà Nội nói riêng và trở thành một nét văn hóa truyền thống lâu đời hàng ngàn năm qua của dân tộc.

Trả lời